294. රැවටීමෙන් උපන් ආයතන
- අපට බාහිර වස්තු ත්රිමාණ ලෙස දර්ශනය වීම සිදුවුවත් ඇස අනුබද්ධයෙන් ගතහොත් රූපයක් දුටු විට ලැබෙන තොරතුර බාහිර පිට පොත්ත හා සම්බන්ධ දෙයක් පමණි
- උදාහරණයක් ලෙස පුද්ගල රූපයක් දකින විට ශරීරයේ දෙතිස් කුණපය අතරින් කෙස්, ලොම්, නිය, දත් සහ සම් (තච පංචකය) ලෙස කුණප පහක් පමණක් මූලිකව දර්ශනය වේ
- ඒවා ඇසට හසු වන්නේ වර්ණ සටහන් ලෙසය. ඇත්තෙන්ම බාහිර ආලෝක ප්රභවයට සාපේක්ෂව ඇස තුළ හටගන්නා වර්ණ සටහනකි
- එම වර්ණ සටහනට නොයෙකුත් තොරතුරු එක්කොට හැඩ වැඩ දමා පුද්ගලයකු ලෙස, දෙයක් ලෙස මවා පෙන්වන්නේ සිත මගින්ය
- මෙය උපමාවක් ලෙස තමන්ගේ පවතින හිස රුදාවකට වෙනත් අයෙකුගේ හිස ද නොව, කිසිදු සම්බන්ධයක් නැති ඔහුගේ කකුල පිරික්සීමක් වැන්නකි
- ඇසෙහි හට ගන්නා ඡායාව නිරීක්ෂණය කර ඒ තුළ භෞතික වස්තුන්, සත්වයන් පුද්ගලයන් ඇතැයිද එම වස්තූන් බාහිරව ඇතැයිද පැවසීම බොරුව තුළ බොරුවක් ගොඩනැගීමකි
- තවද එසේ හටගන්නා වර්ණ සටහන ඒ ආකාරයෙන්ම ඇති කළහැකි බාහිර උපකරණයක් ඇත්නම් කිසිදු ආයාසයකින් තොරව ඇස රැවටිය හැකිය. ඒ අනුබද්ධයෙන් රාග, ද්වේශ මෙන්ම නොයෙකුත් කර්මයන්ද හට ගැනීම සිදුවේ
- තවද ඇසට හසු වන රූපයේ දර්ශන මාත්රයකින් වුවද ඇසීම, දැනීම සහ සුවඳ ආදී එහි ස්වභාවයන් මෙම මායාකාරී විඤ්ඤාණයට මවා පෙන්විය හැකිය
- මුලාවක් නොමැතිව ඇස පවතින්නේ නැත. මක්නිසාද ඇස උපදින්නේද මුලාවෙන්මය. අනෙක් ආයතන සම්බන්ධවද එසේමය. විදර්ශනාව පිණිසය
