Report Menu
All Cards
410. සොබා දහමේ දානය
- ගසක් යනු නිර්වාණය සඳහා ගුරුවරයෙකි, කල්යාණ මිත්රයෙකි, සේවකයෙකි, දන්පතියෙකි
- ගසකින් යැපෙන බොහෝ ජීවීන් සිටි. කුරුල්ලන්, ලේනුන් ආදී සත්වයන් සඳහා ආහාර නිවාස සහ ආරක්ෂාව සෙවන ආදිය සලසන්නේ ය
- බත් පාන් කව්පි මුං ඇට ආදී ආහාර ගැනීම මගින් සිදුවන්නේ ආහාර වල ශක්තිය පවතින යම් කාලයක් සඳහා සත්වයාගේ මරණය කල් යෑමයි
- එලෙසම පිරිසිදු වාතය යනු ද ආහාරයකි. එයින් ද සිදු වන්නේ සත්වයාගේ මරණය හුස්ම වාරයෙන් හුස්ම වාරයට කල් යෑමයි
- මෙලෙස ගෙඩි මල් නොහැදෙන ගසක් වුවද පිරිසිදු වාතය ආදී ලෙස ලෙස දන් වැටක් පවත්වාගෙන යන්නේය
- එයට වතුර පොහොර ආදී ලෙස යම් සත්කාරයක් කළ හැකි නම් එම දන් වැට සඳහා අපගේ දායකත්වය ලැබෙන පින් වැඩෙන කටයුත්තකි
- තවද ගසක්, පොතු කොළ මල් ගෙඩි ආදිය උපයෝගී කරගනිමින් විශාල නිහඬ ධර්මයක් නිරූපණය කරයි
- අටලෝ දහමින් කම්පා නොවීම, නිහතමානීකම, නිශ්ශබ්දභාවය, අකම්පිත බව ආදී බොහෝ ගුණයන් ද මෙම ධර්මතාවය සතුය
- මෙලෙස ගසක් වුවද නිර්වාණය ළඟා කර ගැනීම සඳහා අගනා වටිනා කමටහනකි
409. ධර්ම බීජය
- සියල්ලට ප්රමුඛව ධර්ම බීජය රෝපණය කළ යුතුය
- උදාහරණයක් ලෙස පැලයක් සිට වූ විට අපගේ විශේෂ අවධානයක් නැතත් පැය විසිහතර පුරා එය අඛන්ඩව වැඩෙන්නේ ය
- නමුත් මුල් කාලයේ අව්ව, වැස්ස, පොළොව ආදියට ඔරොත්තු දෙනතුරු පැළය රැක බලා ගත යුතුය
- කල් යත්ම ශක්තිමත් පොත්ත, කොළ, මල්, ගෙඩි ආදිය ද ගහේ ආරක්ෂාව පිණිස පවතින්නේය
- ධර්මය ද එසේය. මුලින් බොහෝ ප්රවේසම් විය යුතුය. කල්යත්ම සීලය සමාධිය ප්රඥාව අත්දැකීම් ඒවායේ ආනිසංස ආදිය මගින් ස්වයං ආරක්ෂාවක් සැලසෙන්නේ ය
- වැඩුණු ගසක් බිම දැමීමට මුලින් එහි අරටුව බිඳ දැමිය යුතුය. නමුත් කුඩා පැලය කාලයේ මෙන් එය පහසු කාරියක් නොවන්නේය
- එලෙසම ධර්මය වැඩුණු විට ඒ තුළද අරටුවක් මෙන් අටලෝ දහමින් කම්පා නොවන මානසික මට්ටමක් පවතින්නේ ය. පහසුවෙන් මාර ධර්මවලට යට නොවන්නේය
- යම් හෙයකින් ගසකට හානියක් සිදුවුවද පැතිරී ගිය මුල් පද්ධතිය හරහා නැවත ගස ලියලීම ට බොහෝ අවස්ථාව ඇත්තේය
- එලෙසම ධර්මය වෙනුවෙන් කාලය ආයෝජනය කල විට නිර්වාණය පිණිස බොහෝ හේතූන් සකස් වන්නේය. මතු යම් දිනයක ඒවා යහපත පිණිසම වන්නේය
408. සැප සමග පැමිණෙන දුක
- සැපය යනු භාග්යයකි. බොහෝ දෙනා ප්රාර්ථනා කරන කාරණයකි
- ලැබුණොත් සැපයකි, සතුටකි. නොලැබුණොත් කනස්සල්ලකි, දුකකි
- මිනිසෙක් ගෙදරට කැමැත්තෙන් කුණු රැගෙන එන්නේ නැත
- භාණ්ඩ මිලදී ගැනීමේදී අවශ්ය වන්නේ භාණ්ඩය පමණක් වුවත් නිරායාසයෙන් ඒවා සමඟ කුණුද, අනවශ්ය බොහෝ දේ ද පැමිණීම සිදුවේ
- යම් සැපයක් ලබා ගැනීම සඳහා වෑයම් කරන විට එම සැප හා බද්ධව දුක ද පැමිණීම සිදුවේ
- රූප බැලීමට අපට තබාගත යුත්තේ රූපවාහිනියේ තිරය පමණි. නමුත් අකමැති වුවත් ඒ හා වයර් කැබිලි, සර්කිට්, ප්ලාස්ටික් වැනි දේ බද්ධව පවතී
- ඥාති හිත මිත්රාදීන් සැපයක් ලෙස පෙනුනද ඒ හා ද දුක බද්ධව පවතී. වියෝවක දී ඒ බව හොඳින්ම දැනෙනු ඇත
- සැපයක් ඊට වඩා සැපයක් හා සලකන විට එම සැපයද දුකකි. සෑම සැපයක් හා ආදීනව ද බැඳී පවතී
- මේ ආකාරයෙන් සලකන විට සැපයද ඒකාන්ත දුකකි
407. පරම වූ ධනය
- ධනය යන වචනය තුළ අර්ථ ගැන්වෙන්නේ ලෞකික ලෙස මිල මුදල් ය
- ධනය ඇත්නම් එය වියදම් කර තම අවශ්යතාවයන් උවමනාවන් ඉටු කර ගත හැක
- නමුත් මෙම ලෞකික ධනය ඕනෑම අවස්ථාවක අන්සතු විය හැක. එම නිසා එය නියම ධනයක් නොවේ
- අපට යම් ධනයක් ඇති විට එය වියදම් කර සෘජුව හෝ වක්රාකාරව සිදු කරන්නේ සතුටක් ලබා ගැනීමයි
- උදාහරණයක් ලෙස ධනය වියදම් කර ලබා ගන්නා පහසුවක් යනු සිතට සතුටකි
- එම නිසා සතුට සෘජුවම ලැබෙන්නේ නම් එය පරම වූ ධනයකි
- ශ්රද්ධාව යනු බුදුරජාණන් වහන්සේ කෙරෙහි, උන්වහන්සේ පෙන්වා දුන් ධර්මය කෙරෙහි, ආර්ය මහා සංඝරත්නය කෙරෙහි ඇති පැහැදීම හා විශ්වාසයයි
- තවද එම ලෝකෝත්තර ධනය ඇති විට ලැබෙන්නේ සංසාර කෙළවර සහ අර්ථ දැක්වීමක් පවා සිදුකළ නොහැකි සැපයක් ඇති නිර්වාණයයි
- එම නිසා මිල කල නොහැකි නිවන ලබාගත හැකි පරම වූ ධනය ශ්රද්ධාවයි
406. මළ ගෙදර
- මළ ගෙයක් අප කවුරුත් ප්රාර්ථනා නොකරන කාරණයක් බව දුක් වීමෙන් හඬා වැලපීමෙන් තහවුරු වේ
- මළගෙවල් අපට හුරුපුරුදු කාරණයකි, නමුත් අපද මරණයට පත්වන බව වැටහෙන්නේ සහභාගී වන පිරිසෙන් ඉතා අල්ප පිරිසකටය
- නමුත් දුක් විය යුත්තේ මෙම කයෙහි මරණය පිළිබඳව නොව ක්ලේශයන් ගේ ජීවත්වීම පිළිබඳවය
- මක්නිසාද සසර දුක්ඛයන් පැමිණෙන්නේ කයෙහි මරණය නිසා නොව, ක්ලේශයන් ගේ ජීවත්වීම නිසාය
- කයෙහි මරණය අප හට දුකකි. නමුත් ක්ලේශයන් ගේ මරණය සතුටකි
- තවද මළගෙදරක සෑම අයෙක්ම හඬා වැළපෙන්නේ නැත
- බොහෝ විට හඬා වැළපෙන්නේ මියගිය පුද්ගලයා පිළිබඳව අනුකම්පාවකින් නොවේ
- තම වාසියක් අහිමිම, රැකවරණයක් අහිමිවීම වැනි යම් හේතුවක් පාදක කර ගනිමින්ය. එම හඬා වැලපීමට දක්වන හේතු සාධකයන් විමසා බැලූ විට විහිළු සහගතය, පදනම් විරහිතය
- පිරිසක් හැඬීමටත්, පිරිසක් නොහැඩීමටත් පවතින හේතුද, හැඬීම ඇති කරන චෛතසික, හේතු සාධක විදර්ශනා කළ කළ යුතුය, එවිට හැඬීම ක්රමානුකූලව දුරු වී විශාල ධර්මයක් මතුවනු ඇත
405. අවදානම සහ රැවටීම
- අපට ඇත්තේ කල්ප ගණනක් මුළුල්ලේ ක්ලේශයන් තුල බැසගත් සිතකි
- බොහෝ කාලයක් තිස්සේ රැවටුණු සිතකි. රැවටීමෙන් තෘප්තිමත් වන සිතකි. තවද ක්ලේශයන් මෙම සිතට ජප වී ඇත
- එයට ඇති ප්රබලම සාක්ෂිය මේ ජීවිතයේ ද අප උත්පත්තිය ලබා තිබීමයි
- මෙසේ රැවටුණු ක්ලේශයන්ටම භාවිතා වුනු සිතක් මේ ජීවිතයේ අපිට යහපතක් සිදු කරන්නේ යැයි සිතිය නොහැක. බොහෝ විට මේ මොහොතේ ද අප ඇත්තේ රැවටීමක් තුළය
- තවද වැඩිම අවදානම ඇත්තේ මේ ජීවිතයේ ද නිවන මගහැරී යාමටයි
- එම නිසා එය වැළැක්වීමට ගත හැකි සෑම පියවරක්ම ගත යුතුය. නොයෙකුත් ආකාරයෙන් උපක්රම යෙදිය යුතුය
- ගවයෙකුගේ පිටේ ගැටගැසූ දණ්ඩක් මත තණකොළ බැඳ ඇස් ඉදිරියට පෙනෙන ලෙස සැලැස්වූ විට, එය අඟල් කිහිපයක් වුවත්, පහසු ලෙස වැටහුනත්, කිසි දිනක එය වෙත ළඟාවිය නොහැක
- එලෙසම නිර්වාණයද අත ළඟ ලෙස වැටහුනද මුලාවන් නොවැටහෙන තුරු නිර්වාණයද ළඟා වන්නේ නැත. තම උපරිම උත්සාහය යොදවා සසරට කොටුවී ඇති මුලාවන් හඳුනාගත යුතුය
- සෑම දිනකම මනුසත්වය දුර්ලබ ලෙසද, බුද්ධත්වය දුර්ලභ ආදී ලෙසද නොයෙක් ධර්මයන් මෙනෙහි කරමින් වීරිය ඉපදවිය යුතුය
404. හඹා යෑම
- හඹායම් වර්ග කීපයකි. ඇතැම් අය ලෞකික ජීවිතයට ගොඩක් සමීප වචනයක් ලෙස නිර්වචනය කරයි
- සමහර අය රස්සාවේ තනතුරු හඹා යති, සමහරු ඉගෙනුම ආශ්රිතව උපාදී පසුපස හඹා යති, සමහරු රසවත් කෑම වර්ග හඹා යති. සමහරු ඇඳුම් පැළඳුම් ආදිය හඹා යති.
- සමස්තයක් ලෙස ගත් කල ජීවිතයේ ඇත්තේ හඹා යෑම් පමණකි
- හඹායෑම හුදෙක් ලෞකික පැත්තට ගෝචර වූවද ලෝකෝත්තර හඹා යෑම් ද පවතී
- සමහර අය මාර්ගඵල හඹා යති
- සමහර අය ධර්මයද හඹා යති. හුදෙක් සූත්ර දේශනා ආදිය ද හඹා යති
- ලෞකික හඹා යෑම දුක හට ගැනීමට සෘජුව බලපාන සාධකයකි
- ලෝකෝත්තර හඹා යාම යම්තාක් සාධාරණීකරණය කළ හැක
- නමුත් ලෝකෝත්තර වේවා, ලෞකික වේවා, හඹායෑම නිවනට ප්රතිවිරුද්ධ ධර්මයකි
403. දුකටම උපන් කය
- නිරතුරුව පොළොවේ ගැටී ජීවත් වීමට මනුස්සයාට සිදුවේ
- ඇටසැකිල්ලක් ඇත, වටේ මස් ඇත. ඊට පිටින් සම ඇත
- පොළොව තුළ මොන ඉරියව්වට සිටියත් ඇට සැකිල්ල සහ පොළොව අතර මස් කොටසක් තෙරපීම සිදුවේ
- මස් තෙරපීම යනු වේදනාවකි දුකකි
- එනම් කුමන ඉරියව්වෙන් සිටියද ඒකාන්තයෙන් වේදනාව හට ගනී
- එනම් මේ ශරීරය තබාගෙන එම දුකෙන් මිදීමේ ක්රමයක් නැත
- තවද මේ ශරීරය තුළ පවතින සම ඉවත්කර මස් ඉවත් කර කණ්ණාඩියක් තුළින් අපට අපගේම ඇටසැකිල්ල දැක ගත හැකි නම් තැති ගන්නේය, බියට පත්වන්නේය
- ඒ බියකරු බව මේ මොහොතෙත් පවතින අතර පිටින් පවතින සමෙන් එය වැසී පවතී
- කෙටියෙන් ගතහොත් කය භාවිතය යනු නොයෙක් ආකාරයෙන් වූ ඒකාන්ත දුකකි
402. පුනරාවර්තනය
- කුණු පැල්ලමක් නැවත නැවත පිස දමන්නේ කුණු ඉවත් නොවූ නිසාවෙනි
- අඹ යනු නැවත නැවත ඇතිවී නැතිවී යන ක්රියාවලියකි
- ඒවා නැවත නැවත ඇති වන්නේ ඒවා ඇති වූ අරමුණ පූර්ණය කර ගැනීමට නොහැකි වූ නිසාවෙනි
- නැවත නැවත ආහාර ලබා ගැනීමට සිදුවී ඇත්තේ ආහාර ලබා ගැනීමට වූ අරමුණ පූර්ණය නොවූ බැවිනි
- මෙලෙස බොහෝ ක්රියාවලින් සිදුවන අතර ඒවා ඇතිවීමේ අරමුණ පූර්ණය නොවූ බැවින් නැවත නැවතත් සිදුවේ
- එලෙසම ඇසුණු යමක් නිවැරදිව ඇසුනේ නම් නැවත ඇසීමක් සිදු නොවිය යුතුය
- ඇසීමට වූ අරමුණ පූර්ණය නොවූ බැවින් නැවත නැවතත් ඇසීම සිදුවේ
- එලෙසම සියලු ආයතනවල වල සිදුවන හඳුනා ගැනීම් නැවත නැවත පුනරාවර්තනය වන ඒවාය
- මෙම ආයතන වලට පෙනෙන ඇසෙන දැනෙන හැඟෙන දේ පූර්ණය වූ විට නැවත පෙනීමක් ඇසීමක් දැනීමක් හැඟීමක් සිදු නොවන්නේය. ඒ සියලු දේ පූර්ණත්වයට පත්වන්නේ ය. අවසාන වන්නේය
401. පාවඩය
- පාවඩය යනු පාවඩයක් පමණක් නොව බොහෝ ධර්මයන් අන්තර්ගත කමටහනකි
- පාවඩය පයට පහසුවක් පමණක් නොව ඇසට අලංකාරයක්, මෙන්ම නිහඬව ආදරය ගරුත්වය පිරිනැමිය හැකි ක්රමයකි
- උදාහරණයක් ලෙස එම ගරුත්වය ලබන්නේ තථාගත ශ්රාවකයකු නම් ධර්මය මැනවින් දේශනා කිරීම මෙන්ම ශ්රාවකයා තුළ මැනවින් ධර්මය ඇසීම සඳහා ද හේතු සකස් වන්නේය
- පිරිසිදු පය අපිරිසිදු පය ලෙස භේදයක් නැත. සියලු පය සඳහා පාවඩය සුවපහසුව සලසන්නේ ය
- එය දකින ශ්රාවකයාට පාවඩය නිහඬ බණක් වන අතර උදාහරණයක් ලෙස සැප දුක් නින්දා ප්රශංසා ආදිය නිහඩ ව විඳ දරා ගත යුතු බව නිරූපණය කරයි
- තවද සිතක් තුළ පාවඩයෙහි අලංකාරය මතුවන්නේ එක් කොටසකින් පමණක් නොව එහි සියලු කොටස් මනාව එකතු වූ විටය
- මේ කයද එලෙසමය, නොයෙකුත් කොටස් මනාව එකතු වී ඇති බැවින් මම ලෙස පෙනෙන්නේය, ලෙස විදර්ශනාව අවදි කළ හැකිය
- මුලින් අලංකාරව තිබූ පාවඩය භාවිතයත් සමඟ කාලයත් සමග ජරා ජීර්ණ ව යන්නේය. එලෙසම තරුණ කාලයේ අගනා වටිනා ලස්සන මෙම කය ද කාලයත් සමග දුර්වර්ණ වී ජරාවට පත් වන්නේය
- මේ ආදී ලෙස නොයෙක් විදර්ශනාවන්ට පෙරළිය හැකි පාවඩය නිර්වාණය මතුකිරීම සඳහා අගනා වටිනා කමටහනකි
400. නොහඳුනන සැප
- සිතට අවශ්ය කරන සියලු දේ ලබාදීම සැප ද?
- සිතට සිතෙන සියලු දේ කිරීම සැප ද?
- සිත සැප ලෙස හඳුනාගන්නා සියල්ල සැප ද?
- සාර්ථක යැයි සැලකෙන මිනිසුන් අනුගමනය කිරීමෙන් වැඩ කටයුතු කිරීම, ඒවා ළඟා කර ගැනීම සැප ද?
- සිතට යම් වින්දනයක් ලැබීම සැප ද? තම සන්තකයේ ඇති සියලු දේ ඉවත් කිරීම සැප ද?
- පෙනීම සැප ද? ඇසීම සැප ද? ආඝ්රහණය සැප ද? ස්පර්ශය සැප ද? ඇත්තෙන්ම සැප යනු කුමක් ද?
- ජීවිතය පුරා සැප සොයාගෙන ගියද එම සැපය කුමක්දැයි ඇසූ විට ඊට දීමට පිළිතුරක් නැත
- සැප සොයන්නේ ආයතන පරිහරණය තුළින් නම් කිසි දිනක සැපයක් ලබාගත නොහැක
- උදාහරණයක් ලෙස පින්තූරයක් තුළ ඇති ආහාරයක් ගැනීමට දරන උත්සාහයක් වැනිය. කොපමණ උපක්රම යෙදුවත් එය කිසි දවසක සිදු කළ නොහැක
399. සීමාව
- පරිසරය තුළ බොහෝ ශබ්ද පවතී
- නමුත් අපේ කනට ගෝචර වන්නේ එයින් ඉතා කුඩා ප්රමාණයක් පමණි. එම නිසා කන ඉතා දුර්වල ආයතනයකි
- අපට ශබ්දයක් ලෙස හසු වන්නේ කනෙහි යම් කම්පනයක් සිදු කිරීමට සමත් ශබ්දයන් පමණි. නමුත් එම ශබ්දයන් ද ගෝචර වන්නේ එක් එක් පුද්ගලයන්ගේ කන් වලට සාපේක්ෂවය
- එම නිසා දුර්වල වූ කනෙන් ලැබෙන ශබ්ද මගින් නිවැරදි නිගමනයන් සිදු කළ නොහැක
- එලෙසම අනෙක් ආයතනද බොහෝ දුර්වලය
- රූපවාහිනියක් තුළ කුඩා බල්බ හරහා ජනනය වන වර්ණ රටාවන් දුර්වල වූ ඇසට හසුවන්නේ නොයෙක් රූප, ටෙලි වෘතාන්ත ආදී ලෙසය
- එම දුර්වලතාවය නිසා ආයතන හරහා අපට ඇති දෙය නිවැරදිව නොපෙනෙන අතර නැති දෙයක් ඇති ලෙස පෙනීම සිදුවේ
- මෙම ආයතන නිවැරදි කිරීම කළ නොහැක. මේවා සකස් වී ඇත්තේ සංසාර ගමන සඳහාමය
- කළ හැකි කාර්ය වන්නේ යම් විදර්ශනාවක් තුළින් මෙම ආයතන තුළ පවතින දුර්වලතාවයන් හඳුනා ගනිමින් ඒවාට නොරැවටී සිටීමයි. නික්මීම යි. මිදීමයි
398. පින ද ධර්මතාවයකි
- මට බොහෝ පින් ඇතැයි පැවසුවද පින ද අනිත්ය දුක්ඛ අනාත්ම ලක්ෂණ දරන ලෝක ධර්මතාවයකි
- ආර්ථික ශක්තිය හිමි මෝඩයෙකු බොහෝ කර්ම රැස් කර ගනිමින් තම ජීවිතයට හානියක්ම කර ගන්නේය
- ආර්ථික ශක්තිය හිමි නුවණැත්තෙකු තව තවත් සැපයෙන් සැපයට ම පත්වන්නේ ය
- එලෙසම අතීතයේ සිදු කරන ලද පුණ්ය ශක්තිය වුවද මෝහ සහගත පුද්ගලයෙකුට බොහෝවිට අයහපතක් සිදු කරන්නේය
- ප්රඥාවන්තයා අතීත පාපකර්මයක් වුවද තම යහපතට ම යොදවා ගන්නේය
- එලෙසම පින යනු ද තාවකාලිකව අපට ලැබී ඇති ධර්මයකි, වහා ගෙවී යන්නේය
- තවද අපගේ ශරීරයෙහි ඇති අත් කකුල් හිස ආදිය පවා ලැබී ඇත්තේ තාවකාලිකවය
- සියල්ල තාවකාලික පරිභෝජනයක් පමණි
- යම් දිනෙක මේ සියල්ල ඒකාන්තයෙන් අහිමි වන්නේය. අවසාන වන්නේය
397. ගිනිදැල්
- ගින්නක් ඇතිකළ හැකි ආකාර බොහෝ පවතී
- ගිනි කූරක් ගිනි පෙට්ටියක ඇතිල්ලීමෙන් ගින්නක් ඇති කළ හැකිය. නමුත් ගිනිදැල් දෙස බලා ගින්න හට ගත්තේ කෙසේදැයි නිගමනය කළ නොහැක
- ගිනි ගන්නා ලද කැලයක හටගන්නා ගිනිදැල් දෙස බලා ලැව් ගින්නක් ද වෙනත් අයෙකු විසින් ගිනි තබන්න ලද්දක්ද යන බව නිගමනය කළ නොහැක
- ගින්නක් ඇත්නම් ගින්නක් ඇති බව දැන ගත හැකිය. ගින්න නිවුණු විට ගින්න නිවී ගියේ යයි දැනගත හැකිය
- නමුත් කාරණය වන්නේ ඇවිලී ඇති ගින්නක් නිවීම අරමුණ වන විට ගින්න හට ගත් සුල මුල සෙවීමට යෑම මගින් සිදුවන්නේ ගින්න නිවීම තව තවත් ප්රමාද වීමයි
- මෙමගින් සිදුවන්නේ තව තවත් හානිය වැඩි වීමයි
- එලෙසම සිත යනු ද ඇවිලුණු ගින්නකි. සිතිවිලි යනු ගිනිදැල් ය.සිත හටගත්තේ කෙසේද ලෙස සෙවීමට යෑමෙන් සිදුවන්නේ නිවීමට ඇති කාලයද අහිමිවීම යි
- එය ඇති වූයේ මෙසේ යැයි දැනගත්ත ද එය නිර්වාණය කෙරෙහි (ගින්න නිවීම කෙරෙහි) රුකුලක් වන්නේ නැත
- එම නිසා සිත හටගත් ආකාරය නොව එය පැවතීමට ඇති හේතු සොයා ඒවා නිරෝධ කිරීම නුවණැති ය
396. තච පංචකය
- කෙස්, ලොම්, නිය, දත් හා සම් ලෙස දෙතිස් කුණපයේ පළවෙනි පහ තජපංචකය නම් වේ
- බොහෝ සත්වයන්ගේ පිටතින් පෙනෙන්නට ඇත්තේ මෙම කුණප කොටස් පහය
- සත්වයා නොයෙක් නිගමනයන්ට එළඹෙන්නේ කොටස් 32ක් ඇති තැනක කොටස් පහක් පමණක් නිගමනය කිරීමෙන්ය. එම නිසා දෝෂ සහිතය
- විදර්ශනාව තුළදී මෙම කොටස් මනසට ගෝචර වන ආකාර පිළිබඳව මෙනෙහි කළ යුතුය
- ඇස අනුබද්ධයෙන් වර්ණය ලෙස, කන අනුබන්ධයෙන් ශබ්දය ලෙස, නාසය අනුබද්ධයෙන් ගන්ධය ලෙස, දිව අනුබද්ධයෙන් රස ලෙස, ශරීරය අනුබද්ධයෙන් ස්පර්ශය ලෙස ය
- දුරින් ඇති විට ළඟින් ඇති විට, අතීත ලෙස අනාගත ලෙස, ආරෝහණ අවරෝහණ ලෙස කුඩා විශාල ලෙස ආදී නොයෙකුත් න්යායන්ගෙන් මෙනෙහි කළ යුතුය
- මේවා මෙනෙහි කරමින් තම එදිනෙදා වැඩ කටයුතු වලට සම්බන්ධ කරමින් කාලය ගත කළ යුතුය
- වැටහීම් සිදුවන්නේ නිරායාසයෙනි
- මෙමඟින් ප්රඥාව උපදින අතර නිර්වාණය සාක්ෂාත් වීම පිණිස ප්රබල වූ හේතු ධර්මයන් සකස් වනු ඇත
395. ඇඳිරිය
- තථාගත සම්මා සම්බුදුවරයෙක් පහළ වන්නේ ඉතා දුර්ලභවය
- ඒ තථාගත ධර්මය ඇසීම සඳහා දුර්ලභ මනුසත් බව ආදී භවයක් මෙන්ම යම් නොවැසුණු මානසික තත්ත්වයක් සත්වයා සතුව පැවතිය යුතුය
- යන්ත්ර මන්ත්ර ශාස්ත්ර තුළදී බන්ධනයක් සිදුකර එය කැපීම අපහසුවීම පිණිස එය නොපෙනෙන පරිදි ඇඳිරියක් දැමීම සිදුකරයි
- එලෙසම සත්ත්වයාගේ ක්ලේශයන් ඉවත් කිරීමට තථාගත ධර්මයක් ඇසුන ද එය නොඇසුනාමෙන් සිටින්නේ සත්වයාගේ සිතේ තම අසරණ භාවය නොපෙනෙන ඇඳිරියක් පවතින බැවිනි
- තමා සියල්ල දන්නේ යැයි, තමා පොර යැයි ආදී ලෙස සිතන අයෙකුට එසේ සිටීම ධර්මයක් නොවැටහීම පිණිස ඇඳිරියක් ලෙස ක්රියාත්මක වේ
- බොහෝ විට ධර්මය ප්රතික්ෂේප වන අතර ධර්මයක් ඇසීමට සිත් දෙන්නේ නැත
- අසීමිත ආශාවන්, අධික කෝපය, කම්මැලි භාවය, පොරත්වය, මෙන්ම පින් මද භාවය නිවන ආවරණය කරන ඇඳිරියක් ලෙස ක්රියා කරයි
- එලෙසම මුදල්, වත්කම්, නිරෝගි මදය, රෝගී භාවය, කර්ම විපාක, පිරිස් බලය ආදීය ද නිවන් මාර්ගය විවෘත නොවන තවත් ඇඳිරීන් විය හැකිය
- අපට ද ඕනෑම වෙලාවක ඒවා ක්රියාත්මක විය හැකි බැවින් ඒවා දුර්වල මේ මොහොතේ වහ වහා නිවන් මාර්ගය සම්පූර්ණ කළ යුතුය
394. එපමණකි
- අඹ ගෙඩිය යනු අඹ ගෙඩියකි. එපමණකි
- ඇටය ඇත. මදය ඇත. පොත්ත ඇත. ක්රියාවලීන් ඇත. නමුත් එපමණකි
- අඹ ගෙඩිය තුළ මේරීමේ ක්රියාවලිය, යම් පලුද්දක් සිදුවුවහොත් එයට අනුවර්තනය වීමේ ක්රියාවලිය ආදී බොහෝ ක්රියාවලින් ඇත. නමුත් සත්ව පුද්ගල භාවයක් එහි නැත. ඒ හෙයින් එපමණකි
- බොහෝ ක්රියාවලින් අන්තර්ගත සත්ත්වයා යනු ද එසේය
- ආයතන ක්රියාකාරීත්වයක් පවතින්නේය. නමුත් එයද සොබා දහමේ පවතින ක්රියාවලියක් මෙන් එහි දියුණු තත්ත්වයකි. පුද්ගල භාවයක් පැනවිය නොහැකිය
- පෙනෙන්නේය. ඇසෙන්නේය හැඟෙන්නේය, දැනෙන්නේය. නමුත් ඒවා සොබා දහම තුළද දක්නට ලැබෙන්නේ ය
- ශාක පත්ර හිරු එළිය දෙසට හැරීම, නිදි කුම්බා කොළයකට දැනීම සහ ප්රතිචාර දැක්වීම ආදී කාරණයන් උදාහරණය
- එම නිසා දැකීමකි, එපමණකි, ඇසීමකි එපමණෙකි, දැනීමකි එපමණකි, ලෙසය. පමණ ඉක්මවා යන පුද්ගල භාවයක් එහි පැනවෙන්නේ නැත
- සත්වයා තුළ පවතින ආයතන ක්රියාකාරීත්වය ද සොබා දහම තුළ පවතින තවත් එක්තරා ක්රියාවලියක් පමණි. පුද්ගල භාවයක් නැත. ඒ හෙයින් එපමණකි
393. උපන්දිනය
- උපන් දිනයක අවුරුද්ද මාසය දිනය පැය විනාඩිය තත්පරය ලෙස බොහෝ කොටස් පවතී
- නමුත් අප සැමරීම සිදු කරන්නේ දිනය පමණකි
- එය එසේනම් උපන් තප්පරය ලෙස සැමරීම ක් සිදු කළ හැකි විය යුතුය
- උපන් විනාඩිය ලෙස, උපන් පැය ලෙස සැමරීම සිදු කළ හැකි විය යුතුය
- තවද උපන් මාසය ලෙස අදාළ මාසයේ ම සැමරීම සිදු කළ හැකිය
- නමුත් අවුරුද්ද නැවත මුල සිට ආරම්භ නොවන බැවින් අවුරුද්ද සැමරීම කළ නොහැක
- තවද උපන්නේ රාත්රියක නම් සෑම රාත්රියම සැමරීම සිදුකළ හැකිය
- උපන්නේ වැසි වෙලාවක නම් වැසි වහින සෑම අවස්ථාවක්ම සැමරීම සිදු කළ හැකිය
- මෙසේ උපන්දිනය යනු දෘෂ්ටියක් වන අතර එය එසේනම් ඉහත සියලු ආකාරයෙන් සැමරීම් සිදුකළ හැකි විය යුතුය
392. ලෝකය නිවැරදිය
- ලෞකික සිත තුල මෙසේ විය යුතු යැයි ද, මෙසේ නොවිය යුතු යැයි ද, පනවා ගත් කාරණා ඇත
- ඵවැනි යමක් සිත කැළඹීමට හේතු සකස් කරනු ලබයි
- නැතහොත් විය යුතු දෙයක් නොවිය යුතු ලෙස ද නොවිය යුතු දෙයක් විය යුතු ලෙස ද සිතීම සිත කැළඹීමට පත්කරයි
- දෙයක් සිදුවන්නේ සිදුවිය යුතු නිසාය. සිදු නොවන්නේ සිදු නොවිය යුතු නිසාය
- මෙලෙස ලෝකය නිසි ආකාරයෙන් ම පවතින්නකි. ගැටුම් හට ගන්නේ ඒවා සිතට එකඟ නොවන ලෙස සිදුවීමෙන් ය
- ලෝකය මෙසේ සිදුවිය යුතු යැයි සිතුවද එසේ සිදුවන්නේ නැත. මක්නිසාද හේතු සකස් වී ඇත්තේ එම සිදුවන දේ සඳහාම ය
- මේ ආකාරයට ඒ ඒ හේතුන් හමුවේ සිදු වුණ සියල්ල ඒ මොහොතේදී නිසි වූ දෙයයි
- එම නිසා සිදුවන සියල්ල ට එකඟ වීම, ඒවා දරා ගැනීම ධර්මයේ හැසිරෙන්නෙකු තුළ පැවතිය යුතු ගුණයකි
391. සිතුවිලි ලෝකය
- අප කිසිදු රූපයක් දැක නොමැත. කිසිම ශබ්දයක් අසා නොමැත. හොඳින් බලන විට අපට ගෝචර වී ඇත්තේ ඒවා නිසා ඇති වූ සිතිවිලි පමණි
- ඇසට රූප පෙනීම සිදුවේ. අතීත දැනුම ද එම රූපය ද අනුව සිතිවිල්ලක් (හේතු ප්රකාරව) හට ගනී. ඉන් පසු එම සිතිවිල්ල හඳුනා ගැනීම සිදුවේ
- ඇත්තෙන්ම හඳුනා ගනු ලබන්නේ ගන්නේ රූපය නොව එම රූපය සම්බන්ධව ඇතිවූ සිතිවිල්ල යි
- එනම් රූප ලෙස අපට ගෝචර වන්නේ හුදෙක් සිතිවිලි ය
- එසේම අප හඳුනා ගනු ලබන්නේ කනට ඇසෙන ශබ්ද නොව එම ශබ්ද සම්බන්ධයෙන් ගොඩනැගුණු සිතිවිලි ය
- මේ සියලු ආයතන සම්බන්ධයෙන් අප හඳුනා ගනු ලබන්නේ සිතිවිලි පමණකි
- කිසිම රූපයක් ශබ්දයක් ගන්ධයක් ස්පර්ශයක් සෘජුව සිතට ස්පර්ශ වන්නේ නැත
- අපට ඒවා දැනෙන්නේ සිතිවිලි ලෙසය
- ඇත්තෙන්ම ලෝකය ලෙස අපට ගෝචර වන්නේ සිතිවිලි ගොන්නක් පමණි